Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ dừng ở việc xử phạt
Các động thái này phản ánh xu hướng tăng cường thực thi pháp luật nhằm xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch hơn, đồng thời bảo vệ hiệu quả hơn quyền được tiếp cận thông tin chính xác của người tiêu dùng.
Thực tế cho thấy, khi các thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm hoặc tuyên bố thương mại thiếu căn cứ, bị diễn giải sai lệch hoặc có khả năng gây nhầm lẫn sẽ kéo theo nhiều hệ lụy.
Thứ nhất, làm suy giảm quyền lựa chọn công bằng của người tiêu dùng. Khi tin vào những thông tin sai lệch, người tiêu dùng có thể bỏ qua những sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu và khả năng tài chính của mình.
Thứ hai, gây thiệt hại kinh tế gián tiếp. Người tiêu dùng có thể phải trả tiền cho một sản phẩm có giá trị thực tế không tương xứng với những gì họ được định hướng để tin tưởng. Xét trên quy mô lớn, tác động kinh tế và xã hội là không nhỏ.
Thứ ba, bào mòn niềm tin vào thị trường. Những vụ việc quảng cáo quá mức khiến người tiêu dùng khó phân biệt đâu là thông tin khách quan, đâu là thông điệp tiếp thị, từ đó làm suy giảm niềm tin đối với thương hiệu cũng như môi trường kinh doanh.
Thứ tư, bóp méo môi trường cạnh tranh. Trong một thị trường lành mạnh, doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả và dịch vụ. Khi một doanh nghiệp tạo lợi thế bằng những thông tin gây nhầm lẫn, các doanh nghiệp kinh doanh chân chính sẽ chịu bất lợi, kéo theo những tác động tiêu cực đối với toàn bộ thị trường.
Chính vì vậy, cơ quan quản lý ngày càng tăng cường kiểm soát các hành vi cung cấp thông tin thiếu chính xác hoặc có khả năng gây nhầm lẫn. Việc xử phạt chỉ là một phần; quan trọng hơn là các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm đưa thông tin chính xác trở lại với người tiêu dùng.
Trong các quyết định xử lý của VCC thời gian gần đây, bên cạnh hình thức xử phạt tiền, nhiều doanh nghiệp còn bị yêu cầu cải chính công khai hoặc loại bỏ các nội dung có khả năng gây nhầm lẫn trên website, mạng xã hội, bao bì hoặc các tài liệu truyền thông.
Về bản chất, đây không chỉ là biện pháp xử lý đối với doanh nghiệp vi phạm mà còn là một cơ chế bảo vệ người tiêu dùng. Nếu người tiêu dùng có quyền tiếp cận thông tin quảng bá sản phẩm thì họ cũng có quyền được tiếp cận thông tin cải chính khi nội dung đó đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là chưa phù hợp hoặc có khả năng gây hiểu nhầm.
Thực thi "cải chính công khai" có thực sự công khai?
Trong thực tế, thông tin quảng bá thường được triển khai đồng thời trên nhiều nền tảng như bao bì, điểm bán, Facebook, TikTok, YouTube, báo chí, KOLs và các chiến dịch quảng cáo trả phí. Một thông điệp có thể tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng trong thời gian ngắn.
Chính vì vậy, khi cơ quan quản lý yêu cầu "cải chính công khai", một vấn đề đặt ra là việc cải chính cần được thực hiện như thế nào để bảo đảm người tiêu dùng đã tiếp cận thông tin quảng bá trước đó cũng có cơ hội tiếp cận thông tin đính chính.
Nếu thông tin sai được lan truyền rộng rãi nhưng thông tin cải chính chỉ xuất hiện ở phạm vi rất hẹp hoặc khó tiếp cận, mục tiêu khắc phục hậu quả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ khó đạt được một cách đầy đủ.
Từ các quyết định xử lý đến yêu cầu minh bạch của thị trường
Những động thái gần đây của VCC cho thấy cơ quan quản lý đang chủ động hơn trong việc giám sát các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và các thông tin có khả năng gây nhầm lẫn trên thị trường.
Song song với đó, Thông tư 12/2026/TT-BVHTTDL cũng phản ánh xu hướng chuẩn hóa hoạt động quảng cáo và nâng cao tính minh bạch của thông tin thương mại. Theo quy định mới, các tuyên bố mang tính khẳng định tuyệt đối như "số một", "tốt nhất", "duy nhất", "hàng đầu" hoặc các diễn đạt tương tự đều phải có căn cứ chứng minh hợp pháp.
Những thay đổi này cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới, nơi lợi thế cạnh tranh không còn đến từ những tuyên bố mang tính "thậm xưng" mà từ những thông tin có căn cứ, có thể kiểm chứng và đáp ứng yêu cầu của pháp luật.
Trong bối cảnh đó, minh bạch thông tin không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn trở thành một năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Bên cạnh đầu tư cho sản phẩm, thương hiệu và chiến lược truyền thông, doanh nghiệp cần bảo đảm mọi thông tin đưa ra thị trường đều có cơ sở và có trách nhiệm đối với người tiêu dùng.
Về lâu dài, một môi trường cạnh tranh lành mạnh không chỉ được tạo dựng bởi các quyết định xử phạt nghiêm minh của cơ quan quản lý mà còn bởi ý thức tuân thủ của chính các doanh nghiệp tham gia thị trường.
Người tiêu dùng không chỉ có quyền được tiếp cận thông tin quảng bá mà còn có quyền được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các thông tin cải chính khi nội dung quảng bá được xác định là sai lệch hoặc có khả năng gây hiểu nhầm. Chỉ khi quyền "được biết" được bảo đảm ở cả hai chiều, niềm tin thị trường mới có thể được củng cố và môi trường cạnh tranh mới thực sự bền vững.
Theo Doanh nhân Sài Gòn (https://doanhnhansaigon.vn/thong-tin-sai-duoc-quang-cao-ram-ro-con-thong-tin-cai-chinh-thi-sao-337200.html)
