Điểm thay đổi lớn nhất của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là cấp xã trở thành trung tâm thực thi của toàn bộ hệ thống - Ảnh: VGP/LS
Bộ máy không gián đoạn một ngày
Ngày 30/5, Thành ủy Cần Thơ tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là dịp để Thành phố đánh giá toàn diện kết quả đạt được, nhận diện những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện mô hình trong thời gian tới.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Cần Thơ Đồng Văn Thanh nhấn mạnh việc sơ kết không chỉ nhằm nhìn lại quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy mà còn để đánh giá thực chất hiệu quả vận hành của mô hình mới, mức độ phục vụ người dân và doanh nghiệp, cũng như những điểm nghẽn về thể chế, tổ chức, cán bộ, phân cấp, phân quyền, nguồn lực, tài sản công, chuyển đổi số và dữ liệu cần tiếp tục tháo gỡ.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố Cần Thơ có không gian phát triển rộng hơn với 103 xã, phường và 1.896 ấp, khu vực. Mặc dù khối lượng công việc ở cấp xã tăng mạnh do tiếp nhận nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện hoặc cơ quan chuyên môn cấp trên, nhưng hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân không bị gián đoạn. Các trung tâm phục vụ hành chính công vận hành nền nếp; cải cách hành chính, chuyển đổi số, tiếp công dân, giải quyết đơn thư, quốc phòng và an ninh tiếp tục được duy trì ổn định.
Theo lãnh đạo Thành ủy Cần Thơ, mô hình mới hiện đã vượt qua giai đoạn ổn định tổ chức và đang chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng vận hành. Yêu cầu đặt ra không chỉ là đủ đầu mối, đủ chức danh mà còn phải có năng lực thực thi, công cụ quản trị, dữ liệu và nguồn lực phù hợp để phục vụ người dân và doanh nghiệp bằng những kết quả cụ thể.
Khối lượng công việc tăng gấp 4 lần
Báo cáo của Thành ủy Cần Thơ do Phó Bí thư Thành ủy Trần Văn Huyến trình bày cho thấy quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy được triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị, không để xảy ra khoảng trống trong lãnh đạo, quản lý và phục vụ nhân dân.
Sau khi không còn tổ chức cấp huyện, Thành phố chuyển từ mô hình quản lý phân tán theo 3 địa phương cũ sang mô hình quản trị trực tiếp giữa cấp thành phố và 103 xã, phường. Điều này không chỉ giảm đầu mối hành chính mà còn thiết lập lại phương thức quản trị theo hướng gần dân, sát dân hơn.
Số liệu cho thấy khối lượng nhiệm vụ tăng mạnh. Tổng số nhiệm vụ của địa phương tăng từ 2.363 nhiệm vụ tại thời điểm 30/6/2025 lên 4.464 nhiệm vụ vào ngày 31/5/2026. Trong đó, số nhiệm vụ bổ sung do phân cấp, phân quyền là 2.382 nhiệm vụ.
Riêng cấp xã, tổng số nhiệm vụ tăng từ 344 lên 1.373 nhiệm vụ, tăng thêm 1.203 nhiệm vụ. Trong đó có 79 nhiệm vụ chuyển từ Trung ương và các bộ, ngành; 103 nhiệm vụ chuyển từ cấp thành phố và 878 nhiệm vụ mới được phân định thẩm quyền.
Bí thư Thành ủy Cần Thơ Lê Quang Tùng phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị - Ảnh: VGP/LS
Khi cấp xã trở thành 'đầu tàu'
Điểm thay đổi lớn nhất của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là cấp xã trở thành trung tâm thực thi của toàn bộ hệ thống.
Hệ thống chính trị được kiện toàn tương ứng với 103 xã, phường. Mỗi đảng ủy xã, phường được tổ chức với 3 đầu mối gồm Văn phòng Đảng ủy, Ban Xây dựng Đảng và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy.
Tuy nhiên, thực tiễn vận hành cũng cho thấy những áp lực mới. Thành ủy Cần Thơ đánh giá điểm nghẽn hiện nay không chỉ là thiếu biên chế mà còn là sự lệch cơ cấu năng lực. Có nơi đủ cán bộ nhưng thiếu người đúng chuyên môn; có nơi cán bộ có trình độ nhưng chưa có kinh nghiệm xử lý hồ sơ mới; cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, sử dụng nhiều phần mềm và chịu áp lực lớn về thời hạn cũng như trách nhiệm pháp lý.
Theo ông Trần Văn Huyến, thành phố cần tiếp tục phân loại đơn vị hành chính cấp xã theo dân số, diện tích, tốc độ đô thị hóa, số lượng ấp, khu vực và đặc điểm địa bàn để bố trí tổ chức bộ máy, biên chế và nguồn lực phù hợp hơn với thực tiễn.
Thủ tục hành chính đến gần dân hơn
Một trong những kết quả rõ nét nhất sau một năm vận hành mô hình mới là hiệu quả cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Hiện cấp xã có 214 thủ tục hành chính cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Tỉ lệ sử dụng hệ thống số trong giao việc và theo dõi thực hiện đạt 100%. Nhiều thủ tục thường xuyên như hộ tịch, chứng thực, bảo trợ xã hội, đăng ký biến động đất đai thông thường, cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ, vệ sinh môi trường và bảo đảm an ninh trật tự cơ sở được giải quyết thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó, cấp xã đang thực hiện 243 thủ tục hành chính trực tuyến một phần. Một số lĩnh vực vẫn cần phối hợp hoặc xin ý kiến cấp trên như đất đai có nguồn gốc phức tạp, tranh chấp; môi trường; đầu tư công; khiếu nại, tố cáo đông người hoặc các nội dung chưa được hướng dẫn đầy đủ.
Đến ngày 28/5/2026, UBND cấp xã thực hiện 457 thủ tục hành chính. Người dân cơ bản không còn phải đi lại nhiều nơi để hoàn thành một thủ tục. Khối lượng hồ sơ tiếp nhận và xử lý rất lớn nhưng tỷ lệ giải quyết đúng hạn, trước hạn đạt mức cao; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp vượt chỉ tiêu Chính phủ giao.
Bước sang giai đoạn nâng chất lượng vận hành
Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Cần Thơ Lê Quang Tùng yêu cầu các địa phương tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trọng tâm là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực phù hợp cho cấp xã gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Bí thư Thành ủy Cần Thơ cũng yêu cầu các cấp, các ngành tập trung mạnh hơn cho chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, rà soát và khai thác hiệu quả tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Theo ông Lê Quang Tùng, trong bối cảnh mới, chính quyền cơ sở phải chủ động, sáng tạo và linh hoạt hơn trong điều hành; phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, đặc biệt là người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh cần được tổng hợp, báo cáo kịp thời để thành phố xem xét, hỗ trợ tháo gỡ.
Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Cần Thơ đã chứng minh hiệu quả bước đầu trong thực tiễn. Bộ máy được vận hành thông suốt, quyền hạn được phân cấp mạnh hơn cho cơ sở và người dân được phục vụ thuận lợi hơn. Từ nền tảng đó, thành phố đang bước vào giai đoạn mới với yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ hiệu quả hơn cho người dân và doanh nghiệp, tạo động lực cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.
Lê Sơn
